
ในขณะที่รอจดหมายข่าวฉบับที่ ๙๒ ซึ่งประสบภัยน้ำท่วมจนล่าช้ากำลังเดินทางออกจากแท่นพิมพ์ไปถึงมือท่าน จดหมายข่าวฉบับที่ ๙๓ ก็เร่งจัดทำอย่างต่อเนื่องโดยพลัน ‘เปิดประเด็น’ จึงขอล่วงหน้ามามัดจำกันก่อนด้วยบทความใหม่ของอาจารย์ ‘ศรีศักร วัลลิโภดม‘ ที่จะมาวิพากษ์กระแสแก้ ‘กฎหมาย’ อันกำลังเป็นประเด็นร้อนที่สุดของสังคมไทยในช่วงเวลานี้

ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาตราบจนปัจจุบัน อิทธิพลของโลกาภิวัตน์ที่ครอบงำและมีผลกระทบอย่างร้ายแรงแก่ผู้คนในสังคมไทยก็คือ อำนาจของทุนเหนือรัฐและเหนือตลาดของกลุ่มนักธุรกิจข้ามชาติ

เรื่องราวของ หลวงพ่อทวดเหยียบน้ำทะเลจืด คงเป็นที่รู้จักของชาวไทยทั้งชาวพุทธ ชาวมุสลิม ไม่น้อย โดยเฉพาะในพื้นที่บริเวณภาคใต้ของไทยตั้งแต่พัทลุง สงขลา ปัตตานี เลยไปถึงไทรบุรีในประเทศมาเลเซีย หลวงปู่ทวดถือว่าเป็นพระเกจิอาจารย์ในตำนานที่มีผู้ศรัทธาจำนวนมากรูปสำคัญหนึ่งในสองรูปของเมืองไทยคู่กับสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) หรือหลวงปู่โตที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์

“นางเลือดขาว” คือตำนานเรื่องเล่าสืบต่อกันมาและผูกพันกับสถานที่สำคัญและประเพณี พิธีกรรมตามท้องถิ่นต่างๆ บริเวณคาบสมุทรภาคใต้ตอนกลางทั้งสองฝั่งทะเล บอกเล่าปากต่อปากแพร่กระจายในเรื่องเล่าที่เหมือนและต่างกัน จนกลายเป็นตำนานท้องถิ่นในแถบจังหวัดพัทลุง นครศรีธรรมราช ชุมพร สงขลา ตรัง และภูเก็ต ไปจนถึงเกาะลังกาวีในมาเลเซีย สะท้อนภูมิวัฒนธรรมของเส้นทางการเดินทางติดต่อของบ้านเมืองต่างๆ สมัยโบราณ ตลอดจนถิ่นที่อยู่ ผู้คน ญาติวงศ์ ความศรัทธาในศาสนา ตลอดจนบารมีและอำนาจในท้องถิ่น

ก่อนออกเดินทางสำรวจศึกษาภูมิวัฒนธรรมในพื้นที่ต่างๆ เพื่อให้ผู้ติดตามเข้าใจในพื้นที่และความเป็นมาโดยสังเขป อาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม ถือเป็นธรรมเนียมจะต้องอธิบายภูมินิเวศและประวัติศาสตร์ของลุ่มทะเลสาบสงขลาประกอบแผนที่โดยสังเขป เพื่อให้เข้าใจสภาพภูมิประเทศกันเสียก่อน

ไม่ใช่เฉพาะกรณีกัมพูชานำปราสาทพระวิหารไปขึ้นทะเบียนมรดกโลกเพียงฝ่ายเดียวหรือการนำมหรสพหนังใหญ่ การจีบนิ้วในระบำราชสำนัก ไปขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้กับองค์การระหว่างประเทศแบบยูเนสโก แต่การศึกษาประวัติศาสตร์ในระหว่างประเทศแบบรัฐสมัยใหม่ ที่ฝรั่งเศสเจ้าอาณานิคมเคยวางรากฐานไว้ก็กำลังกลายเป็นปัญหาซับซ้อนที่หนักข้อขึ้นเรื่อยๆ

รับรู้เรื่องราว ‘แขกตึกขาว’ อีกหนึ่งชาติพันธุ์ที่มีบทบาทความสำคัญและร่วมสร้างบ้านแปงเมืองกรุงเทพฯ ผ่านเรื่องและภาพโดย ‘ระบิล พรพัฒน์กุล‘ กรรมการมัสยิดตึกขาว พร้อมบรรยากาศสนทนาแลกเปลี่ยนในรูปแบบถอดเทปฉบับเต็ม ที่นี่

เหนือจากอำเภอสองขึ้นไปเป็นเส้นทางคมนาคมระหว่างเมืองแพร่ พะเยา และเมืองน่านที่ต่อเนื่องไปถึงบ้านเมืองอื่นๆ ในลุ่มน้ำโขงของฝั่งลาว เช่น เมืองเงิน เมืองหงสา และข้ามน้ำโขงไปถึงหลวงพระบางได้บนเส้นทางเดินทางโบราณ ...

เมื่อวันที่๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕ ทางมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยลงกรณ์ ได้จัดโครงการอบรบด้านสิ่งแวดล้อมศึกษาขึ้น ณ โรงแรมริเวอร์ วิว เพลส จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยได้เรียนเชิญอาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม มาเป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อ ‘ประวัติศาสตร์และวิถีชีวิต ’

จากสภาพแวดล้อมที่หมู่บ้านถูกขนาบด้วยทะเล ชาวดาโต๊ะจึงยึดอาชีพประมงตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ทะเล ๒ ด้านของหมู่บ้านดาโต๊ะ คือทะเลใน (อ่าวปัตตานี) และทะเลนอก (อ่าวไทย) อ่าวปัตตานีเป็นอ่าวที่มี ความเหมาะสมสำหรับการกำบังคลื่นลมและเป็นท่าเทียบเรือที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทยตั้งแต่อดีตจนถึง ปัจจุบัน อ่าวปัตตานีมีอ่าวเป็นลักษณะอ่าวกึ่งปิด มีเนื้อที่ประมาณ ๗๔ ตารางกิโลเมตร ทางทิศเหนือของอ่าว มีพื้นที่เป็นแหลมเรียกว่าแหลมโพธิ์ หรือแหลมตาชี ยื่นออกไป ขนานกับแนวชายฝั่งของแผ่นดิน โดยมีปากอ่าว เปิดออกสู่อ่าวไทย และบริเวณก้นอ่าวเป็นส่วนของปากน้ำยะหริ่ง พื้นที่รอบอ่าวปัตตานีมีความอุดมสมบูรณ์ สภาพทางภูมิประเทศเหมาะแก่การเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ เช่น กุ้ง หอย ปู ปลา และสาหร่ายทะเลชนิดต่างๆ