บทความ
หน้า ๑๐ ๑๑ ๑๒ ๑๓ ๑๔ ๑๕ ๑๖ ๑๗ ๑๘ ๑๙ ๒๐ ๒๑ ๒๒ ๒๓ ๒๔ ๒๕ ๒๖ ๒๗ ๒๘ ๒๙ ๓๐ ๓๑ ๓๒ ๓๓ ๓๔ ๓๕ ๓๖ ๓๗ ๓๘ ๓๙ ๔๐ ๔๑ ๔๒ ๔๓ ๔๔ ๔๕ ๔๖ ๔๗ ๔๘ ๔๙ ๕๐ ๕๑ ๕๒ ๕๓ ๕๔ ๕๕ ๕๖ ๕๗ ๕๘ ๕๙ ๖๐ ๖๑ ๖๒ ๖๓ ๖๔ ๖๕ ๖๖ ๖๗ ๖๘ ๖๙ ๗๐ ๗๑ ๗๒ ๗๓ ๗๔ ๗๕ ๗๖ ๗๗ ๗๘ ๗๙ ๘๐ ๘๑ ๘๒ ๘๓
การศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม กรณีศึกษา บ้านดาโต๊ะและบ้านภูมี อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี

          บ้านดาโต๊ะและบ้านภูมีเป็นชุมชนหมู่บ้านในอำเภอยะหริ่งจังหวัดปัตตานี บ้านดาโต๊ะเป็นชุมชน ชาวมุสลิมตั้งอยู่ที่ปลายแหลมอ่าวปัตตานี ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมง มีวิถีชีวิตที่พึ่งพิงกับ ธรรมชาติค่อนข้างมาก จากหลักฐานทางโบราณคดีแสดงให้เห็นว่าบ้านดาโต๊ะเป็นหมู่บ้านเก่าแก่ที่มีผู้คน อาศัยมานานหลายชั่วอายุคน

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

อ่าวปัตตานีนิเวศวัฒนธรรมที่ถูกทำลาย

          โครงการนี้อยู่ในพื้นที่ชายอ่าวปัตตานีที่อยู่ในเขตอำเภอยะหริ่ง โดยเลือกทำการศึกษาสองชุมชน คือ บ้านดาโต๊ะและบ้านภูมี เพราะมีความเหมาะสมในการทำความเข้าใจกับความเป็นสังคมท้องถิ่นชายทะเล เนื่องจากเป็นพื้นที่ชายทะเลและเขตนาสวนและป่า ทั้งยังเป็นสิ่งที่แสดงอัตลักษณ์ของสังคมปัตตานีที่มีมาแต่โบราณ นั่นคือ เป็นชุมชนที่มีปอเนาะและไม่มีปอเนาะ

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม

          การกล่าวถึงบ้านสำโรง บ้านสวนส้ม ในฐานะเป็นเสียงจากสังคมชายแดนชายขอบนั้นพิจารณา จากชุมชนทั้งสองแห่งด้วยปัจจัยทางสภาพภูมิศาสตร์ซึ่งสัมพันธ์กับปัจจัยทางเศรษฐกิจสังคมวัฒนธรรม คือภูมิประเทศที่ตั้งของทั้งบ้านสำโรงและสวนส้มซึ่งเป็นบ้านที่ตั้งอยู่ในพื้นที่เขตอำเภอสอยดาวของ จังหวัดจันทบุรี เป็นพื้นที่ชายแดนของประเทศไทยติดกับประเทศกัมพูชา ห่างไกลจากความเป็น ศูนย์กลางอันหมายถึงกรุงเทพฯ ในฐานะของศูนย์กลางประเทศไทย

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

ตำนาน ความเชื่อ ประเพณี พิธีกรรม

          เรื่องเล่าที่เป็นตำนาน ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ ในชุมชนบ้านสำโรง มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับ ความเชื่อที่เป็นตำนานเล่าสืบกันมาหลายชั่วอายุคน เรื่องเล่าที่เป็นตำนานเหล่านี้สัมพันธ์กับประวัติความ เป็นมาของชุมชน ความเชื่อในเรื่องอำนาจนอกเหนือธรรมชาติ การดำเนินชีวิตในอดีตที่ชุมชนค่อนข้าง เป็นอิสระในการปกครองดูแลตนเอง ซึ่งชุมชนจำเป็นต้องพึ่งพาผู้นำที่มีความเข้มแข็งพร้อมๆ กับความ เมตตา เช่น ข้อมูลจากเรื่องเล่าเกี่ยวกับอิทธิปาฏิหาริย์ของพระยาเสาร์ เรื่องเล่าที่เป็นตำนานซึ่งสัมพันธ์ กับประเพณีพิธีกรรมของชุมชน เช่น เรื่องการทำบุญตักบาตรหนองฆ้อง การจับมาร เรื่องเล่าที่เป็นตำนาน ซึ่งตอกย้ำในเรื่องของความเชื่อในอำนาจนอกเหนือธรรมชาติ ซึ่งผนวกรวมกับการนับถือพุทธศาสนา เช่น เรื่องเล่าเกี่ยวกับความศักดิ์สิทธิ์ของเจ้าตะเคียน เรื่องเล่าเหล่านี้เป็นภาพสะท้อนเกี่ยวกับวิธีคิด ค่านิยม พฤติกรรมของผู้คนในสังคมดังที่ได้กล่าวมา

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

เศรษฐกิจและการทำมาหากิน

          การดำเนินชีวิตและการใช้ภูมิปัญญาของคนบ้านสำโรงในอดีต การดำเนินชีวิตของชุมชน บ้านสำโรงบนในสมัยแรกเริ่มก่อตั้งหมู่บ้านจนถึงรุ่นลูกหลานในปัจจุบัน ประมาณ ๒๕๐ กว่าปี ในสมัย นั้นการคมนาคม การติดต่อค้าขายกันเดินทางด้วยความยากลำบาก พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าเขา ยังไม่มี เส้นทางรถยนต์ มีแต่ทางเกวียนและเดินเท้า การขนส่งสินค้าต้องใช้วัวต่าง ม้าต่าง เกวียน สินค้าบางชนิด ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของชาวบ้านไม่มี ต้องใช้ภูมิ-ปัญญาของตนเอง เช่น การก่อไฟ การทำเตาไฟ การทำธูป เทียน สิ่งที่ใช้แทนสบู่ ยาสระผม ผงซักฟอกสำหรับซักเสื้อผ้า ในสมัยโบราณต้องขวนขวายหา ทำเองใช้เอง

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

ความสัมพันธ์ทางสังคม

          ความสัมพันธ์ทางสังคมนั้นเป็นข้อมูลในด้านที่เกี่ยวข้องกับสถาบันพื้นฐานของสังคม คือ ครอบครัว การแต่งงาน ระบบเครือญาติ กลุ่มต่างๆ ที่มีในสังคม รวมไปถึงระบบการเมือง การปกครอง ของชุมชน ซึ่งในที่นี้คือบ้านสำโรงและบ้านสวนส้ม เป็นเนื้อหาซึ่งแสดงให้เห็นถึงโครงสร้าง องค์ประกอบ การจัดระเบียบทางสังคม ทั้งข้อควรปฏิบัติ รวมไปถึงข้อห้าม ซึ่งกำหนดกฎเกณฑ์โดยคนในสังคมว่าทำให้ สังคมประกอบไปด้วยคนกลุ่มใด ทั้งชาวบ้าน การรวมกลุ่มผู้นำในสังคม ชุมชนมีความสัมพันธ์ร่วมมือ หรือขัดแย้งกันเช่นไร มีปัญหาและการแก้ไขปัญหาในสังคมกันอย่างไร เรื่องราวเกี่ยวกับความสัมพันธ์ ทางสังคมนั้นย่อมเป็นไปโดยสอดรับกับรูปแบบการดำเนินชีวิต วิถีการทำมาหากิน รวมไปถึงรูปแบบของ พิธีกรรม ความเชื่อ โลกทัศน์ ข้อมูลที่ได้รับจะนำไปสู่ความเข้าใจสังคม วัฒนธรรมของกลุ่มคนที่เราศึกษา อย่างรอบด้าน

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

ข้อมูลทางด้านกายภาพและความเป็นมาของชุมชน

          จันทบุรีเป็นเมืองชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยในแต่ละยุค สมัย ทั้งสมัยก่อนกรุงธนบุรีและสมัยรัตนโกสินทร์ ดังปรากฏหลักฐานสิ่งก่อสร้างทางประวัติศาสตร์ให้เห็น อยู่ทุกวันนี้ เป็นเมืองที่มีความอุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติทั้งในดินและในน้ำ เคยเป็นแหล่งอัญ มณีหลากหลายชนิดที่มีราคามาก แม้ปัจจุบันอัญมณีต่างๆ จะลดน้อยลง แต่ยังคงเป็นศูนย์กลางสำคัญ ของธุรกิจด้านอัญมณี เป็นแหล่งรวมช่างฝีมือในการเจียระไนอัญมณี และทำเครื่องประดับมีค่าต่างๆ

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

จากบ้านสำโรงถึงสวนส้มการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมในสังคมชายขอบจันทบูรณ์

          พื้นที่นี้คนจันทบุรีเรียกว่า หลังเขา เพราะมีเทือกเขาสอยดาวที่แยกเขตหน้าเขาซึ่งอยู่ในเขตชายทะเลในเขตอำเภอขลุง อำเภอเมือง อำเภอมะขาม ออกจากเขตอำเภอโป่งน้ำร้อนและอำเภอสอยดาว โดยมีช่องเขาเกลือเป็นเส้นทางเชื่อมบริเวณหน้าเขาและหลังเขา

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

ชีวิต ประเพณี และความเชื่อหัวใจหลักของวัฒนธรรมลุ่มน้ำหมัน

          ความเชื่อของคนลุ่มน้ำหมันมีทั้งความเชื่อในพุทธศาสนา มีวัดประจำหมู่บ้านเป็นศูนย์กลางของ หมู่บ้าน กล่าวคือบ้านด่านซ้ายมีวัดโพนชัย บ้านนาเวียงมีวัดโพธิ์ศรี และบ้านนาหอมีวัดศรีภูมิ

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

การจัดการดูแลสุขภาพกับสภาพสังคมและความเชื่อของคนลุ่มน้ำหมัน

          สภาพทางกายภาพของชุมชนลุ่มน้ำที่มีลักษณะเฉพาะตัว ถือเป็นหนึ่งในหลายปัจจัยสำคัญที่จะ ส่งต่อผลวิถีการดำรงชีวิตด้านต่างๆ รวมทั้งระบบสาธารณสุขด้วยเช่นกัน กล่าวคือ ทำให้การเดินทางของ คนลุ่มน้ำหมันในสมัยก่อนเป็นไปด้วยความลำบากยิ่ง จะไปที่ไหนๆ ก็ต้องเดินเท้า แม้แต่จะไปธุระเมือง เลยหรือหล่มสักก็ต้องเดินเท้า ใช้เวลาเดินทางถึง ๒-๓ วัน อย่างดีก็ใช้ช้าง ม้า ล้อ เกวียน เป็นพาหนะ ดังนั้นเมื่อยามเจ็บไข้ได้ป่วยจึงต้องอาศัยภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้าไปจัดการ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของหมอยา พื้นบ้าน พืชสมุนไพรรอบบ้าน หมอตำแย รวมไปถึงระบบความเชื่อต่างๆ อาทิ ความเชื่อเรื่องผีต่างๆ ที่ ส่งผลในด้านภาวะจิตใจเป็นอย่างสูง

๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕๐ ความเห็น 

 

หน้า ๑๐ ๑๑ ๑๒ ๑๓ ๑๔ ๑๕ ๑๖ ๑๗ ๑๘ ๑๙ ๒๐ ๒๑ ๒๒ ๒๓ ๒๔ ๒๕ ๒๖ ๒๗ ๒๘ ๒๙ ๓๐ ๓๑ ๓๒ ๓๓ ๓๔ ๓๕ ๓๖ ๓๗ ๓๘ ๓๙ ๔๐ ๔๑ ๔๒ ๔๓ ๔๔ ๔๕ ๔๖ ๔๗ ๔๘ ๔๙ ๕๐ ๕๑ ๕๒ ๕๓ ๕๔ ๕๕ ๕๖ ๕๗ ๕๘ ๕๙ ๖๐ ๖๑ ๖๒ ๖๓ ๖๔ ๖๕ ๖๖ ๖๗ ๖๘ ๖๙ ๗๐ ๗๑ ๗๒ ๗๓ ๗๔ ๗๕ ๗๖ ๗๗ ๗๘ ๗๙ ๘๐ ๘๑ ๘๒ ๘๓