๑.   พิพิธภัณฑ์จันเสน ตำบลจันเสน อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์

พิพิธภัณฑ์จันเสนของชาวจันเสน กำเนิดจากดำริของอดีตเจ้าอาวาสวัดจันเสน พระครูนิสัยจริยคุณ หรือหลวงพ่อโอด ดำเนินการก่อสร้างโดยพระครูนิวิฐธรรมขันธ์ เจ้าอาวาส สถาปนิกผู้ออกแบบพระมหาเจดีย์ศรีจันเสน คือ อาจารย์วนิดา พึ่งสุนทร คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และรองศาสตราจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม ที่ปรึกษามูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ เป็นหัวหน้าคณะนักวิชาการดำเนินงานพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑ์จันเสนจัดสร้างและดำเนินการแล้วเสร็จในเดือนมิถุนายน ๒๕๓๙ สิ่งที่ต้องทำต่อไป คือ ให้คำแนะนำในการจัดสร้างระบบดูแลพิพิธภัณฑ์ และกิจกรรมต่อเนื่อง ซึ่งต้องมีชาวบ้านจัดกลุ่มเป็นองค์กรที่มีหน้าที่ดูแลอย่างจริงจังต่อไป การให้การสนับสนุนโดยส่งเจ้าหน้าที่มูลนิธิฯ   ให้คำแนะนำอบรมระบบการดูแลพิพิธภัณฑ์   และเสนอแนะกิจกรรม   และการหารายได้ของพิพิธภัณฑ์เป็นครั้งคราวจนกว่าพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นจันเสนจะสามารถดูแลตนเองได้อย่างมั่นคง ซึ่ง ปัจจุบันนี้ พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นจันเสนสามารถดูแลจัดการพิพิธภัณฑ์โดยคนในท้องถิ่นได้ด้วยตนเอง

๒.   พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นวัดศรีสุทธาวาส อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเวียงป่าเป้าบริเวณวัดศรีสุทธาวาส   อำเภอเวียงป่าเป้า   จังหวัดเชียงรายมีการสร้างอาคารขนาดเล็กลักษณะเลียนแบบวิหารล้านนา ตั้งอยู่ในพื้นที่วัดเก่าของชุมชนโบราณเวียงป่าเป้าในแอ่งแม่ลาวซึ่งสัมพันธ์กับเวียงกาหลง มีจารึกกล่าวถึงชุมชนขนาดใหญ่แห่งนี้ระบุศักราช พ.ศ.๒๐๒๖ อีกทั้งยังมีประวัติการสร้างชุมชนปัจจุบันที่สืบเนื่องมาตั้งแต่เมื่อกว่าสองร้อยปีที่ผ่านมา และข้อมูลที่น่าสนใจอีกมากมาย

๓.   พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นยี่สาร ตำบลยี่สาร อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นยี่สาร หรือพิพิธภัณฑ์บ้านเขายี่สาร วัดเขายี่สาร ตำบลยี่สาร อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงครามเป็นชุมชนชายฝั่งทะเล กล่าวถึงในเอกสารโบราณมากมาย ทั้งมีการพบโบราณวัตถุที่สัมพันธ์กับการค้าทางทะเล   บนเขามีสิ่งก่อสร้างตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา   และเขายี่สารยังเป็นเขาสัญลักษณ์ของเครือข่ายชุมชนคู่กับเขาลูกโดดอีก ๒ แห่ง ในจังหวัดเพชรบุรีที่อยู่ใกล้เคียงกัน และมีสังคมวัฒนธรรมเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว พิพิธภัณฑ์บ้านเขายี่สารดำเนินการแล้วเสร็จ และเปิดให้ผู้สนใจเข้าชมได้ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๔๓ ซึ่ง ปัจจุบันนี้ พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นยี่สารสามารถดูแลจัดการพิพิธภัณฑ์โดยคนในท้องถิ่นได้ด้วย ตนเอง

๔.  พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านหนองขาว ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านหนองขาว วัดอินทาราม ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี ชุมชนมีความเห็นร่วมกันในการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นโดยใช้อาคารเรียนเก่า ที่ก่อสร้างมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่๖   ปรับปรุงซ่อมแซมใหม่จัดการฟื้นฟูประเพณีท้องถิ่น   ซึ่งองค์กรชาวบ้านมีความเข้มแข็งอย่างมากในการดำเนินการ ในเขตนี้เป็นเส้นทางเดินทัพผ่านไปสู่พนมทวน ติดต่อกับสุพรรณบุรี และราชบุรีได้สะดวกเป็นท้องถิ่นของวรรณคดีเรื่องขุนช้าง-ขุนแผนอย่างแท้จริงบ้านหนองขาวยังมีเอกลักษณ์ประจำถิ่น และเรื่องราวทางสังคมวัฒนธรรมอีกมากมาย

๕.   พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง อ.บ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

วัดม่วงเป็นวัดเก่าแก่แห่งหนึ่งของตำบลบ้านม่วง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรีตั้งอยู่ริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันตก เจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันคือ พระครูวรธรรมพิทักษ์ หรืออาจารย์ " ลม " ใช้เวลากว่าสิบปี พัฒนาให้วัดแห่งนี้มีสภาพเจริญรุ่งเรืองขึ้นจากเดิม

ทางมหาวิทยาลัยศิลปากรได้ทราบข่าวว่าวัดม่วงมีวัตถุโบราณไว้หลายชิ้น จึงมาสำรวจตรวจสอบความเป็นไปได้ในวัตถุโบราณ และเห็นว่าสมควรที่จะจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์ได้ โดยเฉพาะคัมภีร์ใบลาน พระพุทธรูป ตลอดจนเครื่องใช้ต่างๆ ซึ่งของโบราณส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นหลักชัยของชาวบ้านมาแต่โบราณที่จะได้ถูกรวบรวมไว้เป็นหมวดหมู่ อีกครั้งหนึ่ง

ทางมหาวิทยาลัยศิลปากรได้มาศึกษาแล้วเห็นควรที่จะให้อนุชนรุ่นหลังได้ศึกษาความเป็นมาของประวัติศาสตร์พื้นบ้านของวัดม่วง และชาวบ้านม่วง จึงทำโครงการร่วมกับทางวัดสร้างเป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วงขึ้น เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงมีพระชนมมายุครบ ๕ รอบในปี พ.ศ. ๒๕๓๕

๖.    พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นสามชุก อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี

     ขณะนี้ทางมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ กำลังดำเนินการจัดทำพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี โดยเข้าไปมีส่วนรวม และประสานงานกับชุมชนในตลาดสามชุก สำรวจ ศึกษา และเก็บรวบรวมข้อมูลท้องถิ่น ประวัติความเป็นมา ลักษณะสังคม เศรษฐกิจ ศิลปกรรม ประเพณีวัฒนธรรม และวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่น เพื่อนำข้อมูลเหล่านั้นมาประกอบกันเป็นเนื้อหาในการจัดแสดงพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิตชีวา ( Living Museum ) ต่อไป และเมืองสามชุกเป็น หนึ่งในเมืองนำร่อง “ โครงการปฏิบัติการชุมชนและเมืองน่าอยู่ ” ซึ่งเป็นโครงการพัฒนาเมืองแนวใหม่ โดยคนในชุมชนมีส่วนร่วมในการคิดพัฒนาเมืองของตนเอง เปิดตัวพิพิธภัณฑ์บ้านขุนจำนงจีนารักษ์แล้ว

๗..   พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นวัดขนอน อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี