หนังสือปกเทา หน้าตาเรียบๆ เล่มนี้ ได้กล่าวถึง " เนื้อแท้ " ของการจัดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นไว้อย่างชวนคิดว่า การจัดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นมิใช่เพียงแต่ประกอบด้วยตัวอาคาร และโบราณวัตถุหรือเครื่องมือเครื่องใช้ในอดีต แล้วมีผู้มาเยี่ยมชมเท่านั้น

     "เนื้อแท้" คืออะไร? ตอบได้ว่า เนื้อแท้ของการจัดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นก็คือ การฝึกให้คนคิดเป็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนในท้องถิ่น ซึ่งกำลังจะสูญเสียรากเหง้าของตัวเอง มีการไหลไปตามกระแสโลกและสังคมเมือง ถ้าหลายท้องถิ่นได้สูญเสียเอกลักษณ์ไป ความหมายของ " ชาติ " ก็คงไม่สมบูรณ์ขึ้นมาได้ กระบวนการจัดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นโดยทั่วไปแล้วไม่ยุ่งยากอะไรนัก แต่ที่สำคัญคือการใช้ทั้ง " หัว " และ " หัวใจ " เนื่องจากต้องใช้ความพยายามในการปลุกสำนึกร่วมกัน ระหว่างพระสงฆ์ ครู ผู้นำชุมชน และชาวบ้านให้สมานสามัคคี ส่วนนักวิชาการเป็นเพียงชนวนหรือผู้ประสานงานเท่านั้น การสมานสามัคคีของกลุ่มบุคคลดังกล่าว นับเป็นผลดีอันบังเกิดต่อชุมชน เพราะนอกจากชุมชนจะเข้มแข็งขึ้น รากเหง้าทางวัฒนธรรมท้องถิ่นซึ่งเคยสูญหาย (หรือกำลังจะ) ก็จะได้รับการสานต่อขึ้นมา

     เอกสารเล่มนี้ ได้รวบรวมข้อมูลนานาประเภทเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นซึ่งแบ่งเป็น ๗ ข้อใหญ่ๆ ได้แก่

     ๑. พัฒนาการของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศไทย (รศ. ศรีศักร วัลลิโภดม)

     ๒. มิติทางวัฒนธรรมในการจัดทำพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น (รศ.ดร.งามพิศ สัตย์สงวน, รศ.ดร.จิรโชค วีระสัย)

     ๓. การรวบรวมข้อมูลเพื่อการจัดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น

     - พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (จสอ.ทวี บูรณเขตต์)

     - การรวบรวมข้อมูลด้านพิธีกรรม (รศ.ปราณี วงษ์เทศ)

     - พิพิธภัณฑ์บ้านโบราณอีสาน (อ.สมชาย นิลอาธิ)

     ๔. บทบาทหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น (ผศ.อภิญญา บัวสรวง)

     ๕. พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น : การจัดตั้งดำเนินการ การจัดการ การให้บริการ (อ.วัลภา ขวัญยืน, คุณเพ็ญพรรณ เจริญพร, คุณวลัยลักษณ์ ทรงศิริ)

     ๖. ปัญหาของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นและแนวทางแก้ไขปัญหา (ศ.สุทธิวงศ์ พงศ์ไพบูลย์)

     ๗. แนวโน้มของพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย (อ.พิเศษ เจียจันทร์พงษ์)

     หน้าปกแม้จะแสนเรียบ ทว่าเนื้อในอุดมไปด้วยคำ-ความอันเป็นประโยชน์ต่อสังคมท้องถิ่นประวัติศาสตร์พิธีกรรม ฯลฯ

     ผู้สนใจสามารถติดต่อได้ที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร มหาวิทยาลัยศิลปากร ๒๐ ถนนพระบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ ๑๐๑๗๐ โทรศัพท์ ๘๘๐-๙๔๒๙

     " พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น คือ คลังบอกเล่าความเป็นมาของชุมชน และความเป็นมาของชุมชนก็คือเรื่องราวเกี่ยวกับภูมิปัญญาอันหลากหลายนั่นเอง "

หากต้องการบอกรับเป็นสมาชิกจดหมายข่าวมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ กรุณาส่งชื่อ ที่อยู่พร้อมแสดมป์ ๖ ดวงต่อปี มาตามที่อยู่มูลนิธิฯ