จดหมายข่าวฉบับที่ ๒ ประจำเดือนกันยายน-ตุลาคม ๒๕๓๙
บทความประจำฉบับ รายงานการสำรวจ บันทึกจากท้องถิ่น ความเคลื่อนไหวทางโบราณคดี แนะนำหนังสือ

จดหมายข่าวฉบับที่ ๒

บทความประจำฉบับ: วีระ สมบูรณ์

นิเวศวิทยาที่ลึกซึ้ง
   
"นิเวศวิทยาที่ลึกซึ้ง(DeepEcology)เป็นคำที่บัญญัติขึ้นเพื่อใช้ตรงข้ามกับ(Shallow Environmentalism)" ทั้งนี้เพื่อแยกให้เห็นความ
แตกต่างของโลกทัศน์อย่างน้อยสองแบบที่มักใช้ในการทำความเข้าใจ และแก้ปัญหาสภาพแวดล้อม....อ่านต่อ >>>
รายงานการสำรวจ: นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว
หมอยาพื้นบ้านอีสาน ตำรับวิชาแพทย์ตระกูลไท - ลาว
    เดือนเมษายนที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่มูลนิธิ ประไพ วิริยะพันธุ์ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่โครงการสมุนไพรเพื่อการพึ่งตนเอง คุณสุภาภรณ์ ปิติพร เภสัชกร
จากโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ จ.ปราจีนบุรี และอาจารย์จากคณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เดินทางไปยัง จ.อุบลราชธานี
 จ.ยโสธร จ.อำนาจเจริญและจ.สุรินทร์ เพื่อศึกษาสำรวจ และสัมภาษณ์หมอยาพื้นบ้านอีสานในประเด็นเกี่ยวกับการศึกษาและถ่ายทอดภูมิปัญญา
แพทย์พื้นบ้านระหว่างรุ่นคน ข้อห้าม (Taboo) ในวิชาแพทย์พื้นบ้าน เนื้อหาสาระและลักษณะเฉพาะของวิชาแพทย์พื้นบ้านสำนักต่างๆ ซึ่งจาก
การสำรวจภาคสนามครั้งนี้ทำให้ได้ข้อสรุปอันเป็นสมมุติฐานเบื้องต้นดังนี้คือ....อ่านต่อ >>>
รายงานการสำรวจ: นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว
ยายสวาด นิยมจันทร์ หมอตำแยคนสุดท้ายแห่งบ้านสามโคก
   
สำหรับคนรุ่นปัจจุบันอาชีพ "หมอตำแย" คงเป็นที่รู้จักจากละครทีวีนางนาคพระโขนงเท่านั้น ทั้งที่ในอดีตรุ่นพ่อ แม่ ปู่ ย่า หมอตำแย ถือเป็น
บุคคลสำคัญที่ทุกหมู่บ้านต้องมีไว้ประจำสำหรับรับผิดชอบในเรื่องการเกิดของมนุษย์ไม่มีใครรู้ว่าทำไมจึงเรียก(คุณ)ยายแก่พวกนั้นว่า"หมอตำแย"
แต่ที่แน่ๆคงมิใช่ตำแยเดียวกับ"ต้นตำแย"เพราะในภาษาถิ่นใต้ หมอตำแยและต้นตำแยออกเสียงต่างวรรณยุกต์กันอย่างชัดเจน....อ่านต่อ >>>
บันทึกจากท้องถิ่น: นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว
อาหารหน้าฝน
   
ต้นฤดูฝน ในยามฟ้าสีเทาฉ่ำอากาศเย็นชื้นเป็นช่วงกาลที่ชาวบ้านภาคใต้ในอดีตกระปรี้กระเปร่า และเริ่มต้นวัฏจักรของการเก็บเห็ด อาหารชั้นยอด
ที่บัดนี้หลายชนิดได้สูญหายไปอย่างน่าเสียดาย
    ในวงสนทนาที่บ้านควนขนุนอ.ควนขนุน จ.พัทลุง คุณป้าสี บุญแก้ว คุณป้าปาน บุญยะนันท์และคุณย่านวล เพ็งแก้วซึ่งมีอายุประมาณ ๙๐ปี ได้บอกเล่าถึงเห็ดต่างๆที่เคยขึ้นชุกชุมอยู่ในบริเวณรอบๆบ้านให้เก็บมาปรุงอาหารอยู่เป็นประจำดังนี้คือ..อ่านต่อ >>>
บันทึกจากท้องถิ่น: มูลนิธิ ประไพ วิริยะพันธุ์

กบกินเดือน : นิทานดาวและตำรายาแก้พิษง
  โดยทั่วไปตนตระกูลไท-ลาว ต่างเรียกหรือมีหลักฐานว่าเคยเรียกปรากฏการณ์อุปราคาว่า " กบกินเดือน " และ "กบกินตะเว็น " มาแล้วในหลายๆ
แห่งนอกจากนี้ ยังมีบททำนายมากมายเกี่ยวกับการมืดสลัวเว้าแหว่งของดวงเดือนและดวงตะวันชาวบ้านไทยนั้นเวลาตีเกราะเคาะไม้ช่วยจันทร์มัก
จะร้องไปด้วยว่า "ช่วยจันทร์เจ้าเอ๋ย ขี้เอ๊ย คายเอ๊ย" ซึ่งมีในสมุดไทยสมัยต้นรัตนโกสินทร์บันทึกไว้ตรงกับคติดั้งเดิมที่ชาวบ้านเล่าให้ฟังว่าหาก "
กินแล้วขี้ " หรือจันทร์สว่างด้านล่างก่อนปีนั้นข้าวจะแพงหา " กินแล้วคาย " หรือจันทร์สว่างด้านบนก่อนปีนั้นสินค้าจะแพงและหาก"กินแล้วพุงแตก " หรือจันทร์สว่างด้านข้างก่อนคนท้องจะมีอันตรายอาจจะตายทั้งกลมได้ง่ายๆ....อ่านต่อ >>>

ความเคลื่อนไหวทางโบราณคดี: มูลนิธิ ประไพ วิริยะพันธุ์
ความเคลื่อนไหวทางโบราณคดีข้อมูลใหม่จากดงละคร
   
ดงละคร เมืองโบราณมีคูน้ำคันดินรูปไข่ซึ่งอยู่ในเขตจังหวัดนครนายก ปัจจุบันนี้ได้มีการค้นพบมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่๕ มีเรื่องเล่าว่า เมื่อพ.ศ.
๒๔๕๐ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสดงละคร เมื่อเสด็จมาถึงทราบว่าผู้รับสนองพระราชโองการได้ทำการถากถางทาง
เสด็จกว้างมากเกินไป ทำให้ชาวบ้านเดือดร้อน และเมื่อได้ทรงพิจารณาสภาพภูมิประเทศรอบๆ ก็ได้ทรงให้มีพระบรมราชาธิบายว่า "… ดงละคร
ที่ร้างโบราณสมดังที่กล่าวไว้ …" ...อ่านต่อ >>>
แนะนำหนังสือ: มูลนิธิ ประไพ วิริยะพันธุ์
หนังสือ เรื่อง  "TWILIGHT OVER BURMA : MY LIFE AS A SHAN PRINCESS" .. อ่านต่อ >>>

หากต้องการบอกรับเป็นสมาชิกจดหมายข่าวมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ กรุณาส่งชื่อ ที่อยู่พร้อมแสดมป์ ๖ ดวงต่อปี มาตามที่อยู่มูลนิธิฯ