มุมมองของอาจารย์ปฐมฤกษ์ เกตุทัต รุ่นพี่โบราณคดีแห่งศิลปากร เมื่อบ่ายวันศุกร์ที่ ๗ มกราคม ที่ผ่านมา มองว่าคณะโบราณคดีมีทั้งข้อเด่นและข้อด้อย

     ข้อด้อยก็คือ แม้คำเรียก " อาจารย์ " จะต่างไปจาก " ครู " เหมือนที่เคยเป็นมาก็ไม่ได้ทำให้วิธีการสอนน่าสนใจขึ้น เพราะยังมุ่งสอนที่เนื้อหาให้ท่องจำ ( body of knowledge) มากกว่าวิธีคิดและระเบียบวิธีวิจัย (methodology) หากใครคิดต่างไปจากคำครูก็คือผิด อีกทั้งไม่ยอมเขียนหนังสือและเสนอผลงานต่อสังคม แต่เมื่อมีคนนอกพยายามอธิบายภาพและเรื่องราวทาง โบราณคดีก็จะเกิดกระแสต่อต้านอย่างรุนแรงอยู่บ่อยครั้ง ส่วนข้อเด่นที่เห็นได้ชัดเจนก็คือ นักศึกษาโบราณคดีประสบการณ์ในการทำงานภาคสนามในระดับสากล ทำให้มีเทคนิควิธีการและความเชี่ยวชาญในงานสนามสูง มากกว่านักโบราณคดีต่างชาติระดับดอกเตอร์บางคนเสียอีก

     อีกมุมมองหนึ่งที่ชาวโบราณคดีมักมองข้างก็คือ " โบราณคดีมีอิสระในระบบเก่า " เพราะเป็นศาสตร์กึ่งวิชาชีพที่กำหนดหลักสูตรด้วยตัวเองได้ แม้ว่าจะมีการกระทบกระทั่งกันบ้าง แต่สังคมมหาวิทยาลัยก็ไม่ถึงกับแก่งแย่งแข่งขันกันรุนแรงเหมือนในสังคมใหญ่ แต่ในอนาคตที่กำลังจะมาถึงนี้ยังมีโจทย์ปัญหาใหญ่ที่ทุกมหาวิทยาลัยต้องปรับตัวในเรื่องของการออกนอกระบบ พร้อมๆ กันนั้นสังคมเริ่มตั้งคำถามต่อบทบาทของมหาวิทยาลัยมากขึ้นว่า เงินภาษีรายได้ที่สนับสนุนมหาวิทยาลัยนั้นคุ้มกันหรือไม่กับการผลิตบัณฑิตในยุคปัจจุบัน ใครคือผู้ที่ได้ประโยชน์จากมหาวิทยาลัย และคุณภาพของบัณฑิตที่ออกสู่สังคมมีมาตรฐานเพียงพอหรือไม่ ฯลฯ

     มองย้อนกลับมาที่ " โครงการสนทนาวันศุกร์ " ซึ่งนับได้ว่าเป็นอีกก้าวหนึ่งของการศึกษาโบราณคดี ที่พยายามจัดเวทีการศึกษานอกห้องเรียนและเปิดภาพสู่สาธารณชน อาจารย์ปฐมฤกษ์ เกตุทัต และการกำหนดเรื่องที่น่าสนใจ รวมถึงการสนับสนุนของทางคณะและอาจารย์ แต่เหตุที่มีนักศึกษาและบุคคลทั่วไปให้ความสนใจเข้าร่วมน้อยนั้น เป็นเพราะเวลาชนกับการเรียนการสอน การทำงาน หรือเป็นเพราะถูกกระแสอื่นๆ แย่งชิงความสนใจไป

     หรืออาจเกิดจากเหตุผลด้านการประชาสัมพันธ์ เช่น ลักษณะของใบปิดที่มักมีรูปของหลักฐานและสิ่งเกี่ยวข้องทางโบราณคดีที่ดูขรึมขลังและจริงจังในสายตาของคนทั่วไป การขึ้นป้ายประชาสัมพันธ์หน้ามหาวิทยาลัยก่อนวันสนทนาไม่กี่วันหรือบางครั้งกลับพบป้ายงดรายการในวันนั้นเมื่อมาถึงหน้าห้องสนทนา ฯลฯ

     น่าเสียดายหากปล่อยให้เวทีนี้มีสภาพเป็นหยดน้ำ โบราณคดีในบ่อทรายใหญ่ของสังคมปัจจุบัน

หากต้องการบอกรับเป็นสมาชิกจดหมายข่าวมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ กรุณาส่งชื่อ ที่อยู่พร้อมแสดมป์ ๖ ดวงต่อปี มาตามที่อยู่มูลนิธิฯ