• บันทึกจากท้องถิ่น ผ่อสล่าแปงสะล้อ |
|
| วิชญดา ทองแดง | |
ออกจะน่าทึ่งอยู่ไม่น้อยที่สะล้อและซึงรูปทรงสวยงาม เสียงไพเราะ อันเป็นสิ่งแสดงถึงเอกลักษณ์ทางดนตรีล้านนามาช้านานที่เราเห็นในวันนี้ ส่วนหนึ่งมาจากฝีมือของสล่า สมบูรณ์เล่าให้ฟังถึงเหตุแห่งความเป็นมาว่าตนเองชอบฟังเพลงตามขบวนแห่มาตั้งแต่เด็กๆไม่ว่าจะมีขบวนแห่งานใดๆเดินผ่านหน้าบ้านก็จะต้องวิ่งไปดูและเดินตามเสียง ความตั้งใจอันมุ่งมั่นต่อมาก็คือ จะต้องเล่นเครื่องดนตรีเหล่านี้ให้ได้ เมื่อไปเดินเที่ยวที่ตลาดไนท์บาร์ซ่าในเวลาต่อมาก็พบเครื่องดนตรีทำจากไม้ คล้ายกีตาร์วางอยู่ เห็นรูปทรงสวยงามแปลกตาเข้าไปถามก็ได้ความว่าเป็นสิ่งที่ตนตามหามานานและนั่นคือที่มาของซึงตัวแรกในชีวิตซึ่งต้องเก็บสตางค์อยู่หลายวันเพื่อแลกกับจุดเริ่มต้นทาง สมบูรณ์คิดไว้แต่เพียงว่าวันที่ ๑๒ สิงหาคมนั้นโรงเรียนหยุด ตนเองก็จะได้นำเงิน ๑๕๐ บาทที่สะสมไว้ไปซื้อซึงเสียที แต่สิ่งที่ไม่คาดคิดก็เกิดขึ้นเมื่อวันที่ ๑๑ สิงหาคม สมบูรณ์และเพื่อนร่วมชั้นใช้กระบี่ไม้ที่เป็นอุปกรณ์ในชั่วโมงพลศึกษาเล่นตีรันฟันแทงกัน กระบี่ในมือเพื่อนเสียบพลาดเข้าไปในข้อมือซ้ายของสมบูรณ์จนเป็นแผลขนาดใหญ่ แต่ด้วยความกลัวว่าหากผู้ใหญ่หรือเพื่อนๆ คนอื่นๆ มาเห็นเข้าจะอดเล่นซึงที่ใฝ่ฝันในวันรุ่งขึ้น ดังนั้นจึงซ่อนแผลไว้ไม่ให้ใครเห็น และแม้จะได้ซึงมาตามตั้งใจ แต่เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้ต้องดีดซึงมือซ้ายจนถึงทุกวันนี้ สมบูรณ์กล่าวติดตลกในความไม่รู้ของตนให้ฟังว่า พอได้เป็นเจ้าของซึงเรียบร้อยแล้ว ก็เห็นว่าซึงมี ๔ สายโดยแบ่งเป็นสองคู่ห่างกัน ด้วยความไม่รู้ว่าต้องดีดเป็นสายคู่ แต่คำพูดของตาที่ว่า "ของอย่างนี้เขาไม่สอนกัน ถ้าอยากรู้ให้หัดเองคนเดียว " ที่ได้รับ ดังก้องกลบความขบขันในขณะนั้น ความโกรธที่คิดว่าตาหวงวิชาเข้ามาแทนที่ จึงเปลี่ยนใจวิ่งไปขอให้ลุงสอนให้แทนแต่ก็ได้รับคำตอบมาเช่นเดียวกันด้วยความที่ไม่เข้าใจความคิดของผู้ใหญ่ความรู้สึกที่จะต้องเอาชนะให้ได้จึงเกิดขึ้นบวกกับความอยาก สมบูรณ์บอกว่าเมื่อเล่นเป็นแล้วก็ควรจะแต่งแปงเครื่องดนตรีขึ้นเองได้ด้วยแม้ว่าซึง๓๐ตัวแรกในชีวิตที่สล่าสมบูรณ์ทำขึ้นจะไม่ได้ผลแต่ซึงตัวที่ทำหลังจากนั้นมารับรอง เคล็ดลับในการทำเครื่องดนตรีนั้น คนเฒ่าบอกเล่าต่อกันมาว่า " สะล้อใช้พร้าวหล่นลม ซึงใช้ไม้ฟ้าผ่า ขลุ่ยใช้ไม้ริมทาง " จึงจะทำให้เครื่องดนตรีมีเสียงดี นั่นคือมะพร้าวที่นำมาทำสะล้อต้องเป็นมะพร้าวที่แก่คาต้นจนหล่นลงมาจากต้นเอง มะพร้าวที่นำมาทำสะล้อนั้นต้องเป็นมะพร้าวที่ทางเหนือเรียกว่า " ฮักเกิ้ม " นั่นคือมีเนื้อ มะพร้าวติดอยู่กับตัวกะลาแน่นมากกว่ามะพร้าวทั่วไป กะลาบาง เปลือกข้างนอกบาง มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ ๑๐ เซนติเมตรลงมา โดยขนาดที่นิยมใช้อยู่ระหว่าง ส่วนไม้ที่นำมาทำซึงแล้วได้ซึงที่มีคุณภาพดี คือไม้ที่ถูกฟ้าผ่า ซึ่งค่อนข้างหายากโดยทั่วไป นิยมใช้ไม้สัก ไม้ขนุน ไม้ประดู่ ไม้ซ้อฯลฯ ปัจจุบันทั้งสะล้อและซึงใช้สายกีตาร์ ส่วนเคล็ดลับในการทำขลุ่ยให้ได้เสียงดีนั้น ต้องใช้ไม้ไผ่ลำที่มียอดแยกออกมาจากกอ ถ้าได้ไผ่ลำเล็กๆ ข้อยาวๆ ด้วยละก็เป็นอันว่ารับประกันคุณภาพได้อย่างดี ด้วยความคิดที่ว่าของที่แพงคนมักจะหัด มากกว่าจะเก็บไว้ดูเล่น ปัจจุบันสล่าสมบูรณ์ตั้งราคา ซึงเล็กทำจากไม้ขนุนตัวละ ๑ , ๓๐๐ บาท แต่ถ้าเป็นไม้สักก็จะแพง ไม่ว่าเพลงลาวเสี่ยงเทียน เพลงลาวดวงเดือน เพลงมอญบางขุนพรหม หรือเพลงปราสาทไหวอันไพเราะจับใจที่สมบูรณ์ดีดซึงให้ฟังก่อนการร่ำลาและเพลงพื้นเมืองอีก แม้จุดเริ่มต้นจะต่างจากครูและช่างทางดนตรีผู้นี้ได้เดินมาแต่เสียงดนตรีพื้นบ้านที่ออกมาจากจิตใจจะยังคงอยู่คู่กับแผ่นดินล้านนาตราบที่คนรุ่นใหม่เห็นและตระหนักใน คุณค่าของท้องถิ่นอย่างจริงจัง และถึงจะมีฝีมือในทางดนตรีและฝีมือเชิงช่างอยู่ในชั้นครูตั้งแต่วัยหนุ่ม สมบูรณ์กาวิชัยยังมีลักษณะของความอ่อนน้อมถ่อมตนแทรกอยู่ใน อหังการทางดนตรีอย่างเต็มเปี่ยม และมีความคิดที่น่าหยุดฟังฝากไว้ว่า " ผมเล่นดนตรีเพราะความรักในเสียงดนตรี ไม่ได้คิดหวังรางวัล ไม่ได้ยึดการทำเครื่องดนตรีเป็น อาชีพ แต่อยากทำให้คนอื่นเล่นเพื่อผ่อนคลาย มีดนตรีเป็นเพื่อนอยู่ตลอดเวลา |
|
| หากต้องการบอกรับเป็นสมาชิกจดหมายข่าวมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ กรุณาส่งชื่อ ที่อยู่พร้อมแสดมป์ ๖ ดวงต่อปี มาตามที่อยู่มูลนิธิฯ |