สรรเพชรปราสาท เป็นพระที่นั่งโบราณสมัยอยุธยาตอนต้น ในสมัยของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ซึ่งได้โปรดเกล้าฯ ให้สร้างโดยหนีจากอิทธิพลสถาปัตยกรรมขอมและไทยเหนือ ดังนั้นพระที่นั่งองค์นี้ จึงเป็นที่รวมความเป็นเอกลักษณ์ของอยุธยาเข้าไว้ด้วยกัน ตั้งแต่ฐาน เสา ลวดลายประดับเครื่องยอด ซุ้มทวาร พระบัญชร และหลังคา

พระที่นั่งสรรเพชรปราสาทใช้ประกอบพิธี และรับแขกเมืองของพระมหากษัตริย์ ในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ (พ.ศ. ๒๒๗๕-๒๓๐๑) ได้มีการปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ ต่อมาเมื่อเสียกรุงครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๓๑๐ ถูกพม่าเอาไฟเผาทิ้งทั้งองค์เหลือแต่ซาก

เมืองโบราณสร้างพระที่นั่งสรรเพชรปราสาทขึ้น โดยค้นคว้าจากหลักฐานที่เหลือให้เห็นอย่างคร่าวๆ โดยมากำหนดเป็นผังขึ้น และหาหลักฐานจากภาพเขียน ไม้สลัก และโบราณวัตถุสมัยอยุธยา ที่มีทรวดทรงคล้ายคลึงกันเป็นจุดเริ่มต้น ประกอบกับหลักฐานจากเอกสาร เช่น จดหมายข่าว ตำนาน พระราชพงศาวดาร