

ถอดเทปนี้เป็นการถอดเทปเฉพาะส่วนการอภิปลายของหัวหน้าโครงการและที่ปรึกษาฯ และการอภิปลายจากที่ประชุม
• เสียงจากสังคมชายแดน - ชายขอบ (นำเสนอ)โดย นักวิจัยท้องถิ่น
• เสียงจากสังคมชายเแดน - ชายขอบ (เกริ่นนำ)โดย นักวิจัยท้องถิ่น
• “เสียงจากสังคมชายแดน - ชายขอบ”โดย การเสนอผลงานวิจัยจากนักวิจัยท้องถิ่น

กล่าวโดยสรุป การศึกษาประวัติศาสตร์ - โบราณคดีของชุมชนลุ่มน้ำแม่ลาวตอนบน พบว่า สิ่งสำคัญที่ธำรงความเป็นชุมชนมาอย่างยาวนานคือการจัดการทรัพยากรน้ำในระบบเหมืองฝาย
• การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• ชลประทานหลวงกับนิเวศวิทยาการเมืองโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• การจัดการน้ำในระบบชลประทานราษฎร์ และ นิเวศวิทยาวัฒนธรรมโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• การสร้างบ้านแปลงเมืองโดย นักวิจัยท้องถิ่น

หลังจากการเปิดพรมแดนต้อนรับการท่องเที่ยวของลาวในปี ๒๕๓๒ ถือเป็นจุดเริ่มของการพยายาม สลายพรมแดนประเทศจากความหวาดหวั่นต่อภัยคอมมิวนิสต์ จากการต่อรองทางการเมืองการทหารมาสู่ การค้า ดังนโยบายที่กล่าวกันว่า เปลี่ยนสนามรบเป็นสนามการค้าของรัฐบาลชาติชาย ชุณหะวัณ เริ่มมีการ สำรวจแม่น้ำโขงสี่ชาติ คือ ไทย ลาว พม่า จีน เพื่อแสวงหาแนวทางการค้าร่วมกัน เกิดนโยบายสี่เหลี่ยม เศรษฐกิจของประเทศไทย ร่วมกับนโยบายความร่วมมือของประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ๖ ประเทศ อันมีจีน เป็นหัวแรงใหญ่ผลักดันการประชุมและเงินทุนในแต่ละโครงการ
• ปฏิสัมพันธ์ของ ๙ กลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่ทางวัฒนธรรมเชียงของโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• ความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์ในเชียงของและปฏิสัมพันธ์ระหว่างชาติพันธุ์โดย นักวิจัยท้องถิ่น
• เชียงของวันนี้: ยุคสงครามการค้าโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• เชียงของหลังยุคอำนาจสยามถึงยุคสงครามเย็นโดย นักวิจัยท้องถิ่น

ความเชื่อของคนลุ่มน้ำหมันมีทั้งความเชื่อในพุทธศาสนา มีวัดประจำหมู่บ้านเป็นศูนย์กลางของ หมู่บ้าน กล่าวคือบ้านด่านซ้ายมีวัดโพนชัย บ้านนาเวียงมีวัดโพธิ์ศรี และบ้านนาหอมีวัดศรีภูมิ
• การจัดการดูแลสุขภาพกับสภาพสังคมและความเชื่อของคนลุ่มน้ำหมันโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• ด่านซ้าย : พัฒนาการทางประวัติศาสตร์สังคมโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• การจัดการทรัพยากรน้ำในลุ่มน้ำหมันโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• ลุ่มน้ำหมัน : ลักษณะทางกายภาพที่เป็นเอกลักษณ์โดย นักวิจัยท้องถิ่น

การกล่าวถึงบ้านสำโรง บ้านสวนส้ม ในฐานะเป็นเสียงจากสังคมชายแดนชายขอบนั้นพิจารณา จากชุมชนทั้งสองแห่งด้วยปัจจัยทางสภาพภูมิศาสตร์ซึ่งสัมพันธ์กับปัจจัยทางเศรษฐกิจสังคมวัฒนธรรม คือภูมิประเทศที่ตั้งของทั้งบ้านสำโรงและสวนส้มซึ่งเป็นบ้านที่ตั้งอยู่ในพื้นที่เขตอำเภอสอยดาวของ จังหวัดจันทบุรี เป็นพื้นที่ชายแดนของประเทศไทยติดกับประเทศกัมพูชา ห่างไกลจากความเป็น ศูนย์กลางอันหมายถึงกรุงเทพฯ ในฐานะของศูนย์กลางประเทศไทย
• ตำนาน ความเชื่อ ประเพณี พิธีกรรมโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• เศรษฐกิจและการทำมาหากินโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• ความสัมพันธ์ทางสังคมโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• ข้อมูลทางด้านกายภาพและความเป็นมาของชุมชนโดย นักวิจัยท้องถิ่น

จากสภาพแวดล้อมที่หมู่บ้านถูกขนาบด้วยทะเล ชาวดาโต๊ะจึงยึดอาชีพประมงตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ทะเล ๒ ด้านของหมู่บ้านดาโต๊ะ คือทะเลใน (อ่าวปัตตานี) และทะเลนอก (อ่าวไทย) อ่าวปัตตานีเป็นอ่าวที่มี ความเหมาะสมสำหรับการกำบังคลื่นลมและเป็นท่าเทียบเรือที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทยตั้งแต่อดีตจนถึง ปัจจุบัน อ่าวปัตตานีมีอ่าวเป็นลักษณะอ่าวกึ่งปิด มีเนื้อที่ประมาณ ๗๔ ตารางกิโลเมตร ทางทิศเหนือของอ่าว มีพื้นที่เป็นแหลมเรียกว่าแหลมโพธิ์ หรือแหลมตาชี ยื่นออกไป ขนานกับแนวชายฝั่งของแผ่นดิน โดยมีปากอ่าว เปิดออกสู่อ่าวไทย และบริเวณก้นอ่าวเป็นส่วนของปากน้ำยะหริ่ง พื้นที่รอบอ่าวปัตตานีมีความอุดมสมบูรณ์ สภาพทางภูมิประเทศเหมาะแก่การเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ เช่น กุ้ง หอย ปู ปลา และสาหร่ายทะเลชนิดต่างๆ
• สถาบันการศึกษาทางศาสนาอิสลามใน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ และสถาบันการศึกษาที่บ้านดาโต๊ะกับบ้านภูมีโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• ประวัติความเป็นมาและสภาพทั่วไปของหมู่บ้านดาโต๊ะและภูมีโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• การศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม กรณีศึกษา บ้านดาโต๊ะและบ้านภูมี อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานีโดย นักวิจัยท้องถิ่น
• อ่าวปัตตานีนิเวศวัฒนธรรมที่ถูกทำลาย โดย นักวิจัยท้องถิ่น